Şevlerde erozyon neden durdurulamıyor?
Yağış suyu şev yüzeyinden akarken önce ince oluklar açar, bu oluklar zamanla derin yarıklara dönüşür. Malzeme kaybı arttıkça şev geometrisi bozulur, yüzeysel kaymalar başlar ve altındaki yapı ya da yol risk altına girer. Bitkilendirme kök tutana kadar zaman alır; taş tahkimat ve hazır beton ise eğimli ve erişimi zor yamaçlarda yavaş ve pahalı ilerler. Püskürtme betonda %20–30 sekme kaybı da hesaba katılmalıdır.
Beton halısı şev korumada nasıl bir çözüm sunuyor?
Beton halısı şev yüzeyini kesintisiz bir kabukla kapatır. İki geotekstil arasındaki çimento esaslı karışım ve lif matrisi, sertleştikten sonra yüzeyi bir arada tutar; alt yüzdeki PVC geomembran suyun zemine sızmasını sınırlar. Rulo şevin üstünden aşağı açılır, yüzeyin girinti çıkıntılarına uyar ve 0–90° arası eğimlerde uygulanabilir. 28 gün sonunda C40/50 sınıfında, 50 MPa ve üzeri basınç dayanımına ulaşır.
Katı atık depolama sahalarında şevler hem erozyona hem sızıntı suyunun yüzeye çıkmasına karşı korunmalıdır. Beton halısı bu sahalarda şev yüzeyini kaplayarak yağış suyunun atık gövdesine girişini azaltır ve şev geometrisini korur. Mevcut geomembran üzerine koruyucu katman olarak da serilebilir.
Hangi şevlerde tercih edilir?
Beton halısı yol ve demiryolu yarmalarında, konut ve sanayi parsellerinin dolgu şevlerinde, istinat yapılarının üst kısmındaki açık yamaçlarda, katı atık sahalarında ve maden pasalarında kullanılır. Bitkilendirmenin tutmadığı kuru ve kayalık yüzeylerde ya da hızlı koruma gereken yeni kazılmış şevlerde özellikle pratiktir. Rulolar 1×5 m standart ölçüde gelir; uzun şevlerde 2×10 m özel rulolarla ek yeri sayısı azaltılabilir. Kaplama UV, kimyasal etkiler ve donma-çözülme döngülerine dayanıklıdır. 2–3 kişilik ekip, kalıp ve pompa olmadan günde yaklaşık 1000 m² ilerleyebilir; hazır betonla bu rakam 8–10 kişiyle yaklaşık 100 m²'dir.
Uygulama notları
- Şev yüzeyi düzeltilir; sivri taş ve kökler temizlenir.
- Rulolar 10 cm bindirmeyle serilir; ek yerleri 30 cm arayla çivilenir.
- Zemine sabitleme için yaklaşık 1 m'de bir kanca kullanılır.
- Üst ve yan kenarlar 30 cm'lik ankraj kanalına gömülerek kapatılır.
- Serimden sonra yüzey suyla doygun hale getirilir; priz 1–2 saatte başlar.
- Uzun şevlerde ara kademelerde ek ankraj ve su yönlendirme detayı düşünülür.
